Het Huis van de Poëzie 2012

Centraal Museum Utrecht

Het Centraal Museum nodigt uit tot verkenning. De collectie vraagt erom, evenals het labyrintische gebouw. De programmering sluit daar perfect op aan: elke hoek van het museum wordt vanavond gevuld met gedichten. Net als het Huis van de Poëzie staat het Centraal Museum bekend om haar verscheidenheid. Hier vind je mode naast Oude Meesters, de geschiedenis van Utrecht én hedendaagse kunst en vormgeving. In dit Huis is ruimte voor reflectie, voor debat, voor deskundigen en ’doehetzelvers’ – ruimte voor een wervelstorm van vormen, beelden, muziek en mooie woorden die deze zesde editie van het Huis van de Poëzie met zich meebrengt.

Het Centraal Museum is het oudste stedelijk museum van Nederland. Het museum ging in 1831 op de bovenste verdieping van het stadhuis van start, verhuisde aan het einde van de 19e eeuw naar buitenplaats Het Hoogeland aan de Biltstraat en vestigde zich vanaf 1921 in het voormalige Agnietenklooster op het Nicolaaskerkhof. Het gebouw werd vanaf 1420 bewoond door een groep zusters met St. Agnes als beschermheilige en deed twee eeuwen lang dienst als religieuze instelling. De kapel en de ‘refter’ (kloostereetzaal) zijn bewaard gebleven, evenals de zolder en kelders. Na de sluiting van het klooster werd het gebouw onder andere in gebruik genomen als weeshuis, cavaleriekazerne en psychiatrisch ziekenhuis. De paardenstallen uit de militaire tijd zijn behouden gebleven.

Door de jaren heen is het museum meerdere keren aangepast en uitgebreid. De laatste grootscheepse herinrichting – naar een ontwerp van de Vlamingen Stéphane Beel, Lieven Achtergael en Peter Versseput – dateert uit 1999. Het Centraal Museum ging de millenniumdrempel over met een nieuw glazen entreegebouw aan de zijde van de Nicolaïkerk, en een vijf verdiepingen hoge glazen toren met lift en trappen. De bekende Nederlandse ontwerper Richard Hutten werd aangetrokken voor het interieur van de boekwinkel en het restaurant, dat – naar de vroegere kloosterfunctie – refter werd genoemd.

Eind jaren tachtig voorzag de Utrechtse architect Mart van Schijndel het museum van een uitbreiding. Hij was verantwoordelijk voor de verbouwing van het oude stallencomplex tot een expositieruimte, die via een ondergrondse gang met het hoofdgebouw werd verbonden. Ook de aula van het Centraal Museum is van die datum en van Van Schijndels hand. Het Centraal Museum is een van de naamgevers van het Museumkwartier, zoals de buurt in de Utrechtse binnenstad wordt genoemd. Vanzelfsprekend is het Centraal Museum de thuishaven van de Utrechtse kunstenaars Dick Bruna en Gerrit Rietveld. Maar het werk van de Utrechtse caravaggisten Gerard van Honthorst en Hendrick ter Brugghende – navolgers van de Italiaanse schilder Caravaggio (1571-1610) – geeft het museum net zo goed dat internationale cachet.

Vanavond zal binnen de historische muren en tussen de collectie van het Centraal Museum de poëzie het middelpunt vormen van alle kunsten. Verken, verdwaal en ervaar ondertussen de unieke samenkomst van beeldende kunst en mooie woorden.